Feminisme, een naam die we moeten verdedigen. Of hoe je in tien minuten een beweging begraaft.

Op 10 november vond de redactie van De Afspraak het de moeite waard zendtijd te reserveren voor de dag van het feminisme, die elk jaar op 11 november wordt gevierd en waarvoor Furia de aanzet geeft. Ik was getriggerd, geprikkeld, enthousiast. Eindelijk, dacht ik. Ik zette Canvas aan zoals je een kaars aansteekt.

Hij doofde na enkele minuten.

Tegenover presentatrice Fatma Taspinar zat zangeres Kaat Van Stralen, die op podia al eens roept dat iemand moet stoppen met wenen. Prima, een podium heeft ook schreeuwers nodig. Maar een schreeuw is geen analyse en een tv-studio is geen podium. Op de vraag wat feminisme is, kwam het antwoord niet verder dan gelijkheid tussen mannen en vrouwen. Dat is een slagzin voor op een affiche, geen antwoord. Feminisme heeft een geschiedenis, stromingen, interne twisten en overwinningen. Niets daarvan kwam aan bod. Er was “we zijn er nog lang niet” en “zusterschap, daar sta ik achter”. Wie dat zegt, heeft gelijk en zegt toch niets.

Een presentatrice bestaat om dat gat te dichten. Doorvragen, nuanceren, tegenwerpen. Ik heb Taspinar nooit echt een diepgravend interview zien voeren en ik heb er ook nooit een kunnen lezen van haar. Dat voorgevoel kreeg die avond zijn bevestiging. De vragen bleven aan de oppervlakte en de antwoorden dus ook.

Dan het hoogtepunt. De hele tafel kwam tot een consensus: het woord feminisme heeft een negatieve connotatie, dus misschien moet men een andere naam zoeken. Lees dat nog eens. Op de vooravond van de dag die aan die beweging is gewijd, werd ze live herdoopt omdat haar naam niet lekker in de mond ligt. Niemand vroeg waarom dat woord ongemakkelijk klinkt. Niemand zei dat het ongemakkelijk is omdat de strijd erachter dat is. Niemand herinnerde eraan dat elke vrouw die stemt, studeert of een bankrekening heeft, dat te danken heeft aan vrouwen die dat woord wel bleven dragen.

Zo werkt een narratief: feministen zijn boze vrouwen die nooit tevreden zijn. Dat verhaal is oud maar het kreeg op een gewone dinsdagavond een gezellig platform, met knikkende hoofden en zonder weerwoord. Over de dag van het feminisme zelf, de reden van de uitzending, viel geen woord.

Er zijn in dit land genoeg vrouwen die dit onderwerp al decennia doorgronden: academici, juristen, schrijvers, activisten. Vrouwen die kunnen uitleggen waar het woord vandaan komt, wat het gekost heeft en waarom het nog nodig is. Waarom zaten zij niet aan tafel? Wie kiest de gasten en op basis waarvan? Ik begin te geloven dat het geen toeval is. Telkens opnieuw krijgt het interessante onderwerp de gast die er het minst over te zeggen heeft. Misschien is dat geen kwade wil maar gemakzucht, maar het resultaat is hetzelfde: een publiek dat denkt dat het gesprek is gevoerd, terwijl het nooit begonnen is.

Er zijn zoveel vrouwen met een stem. Ze schrijven, ze onderzoeken, ze spreken in zaaltjes waar geen camera staat. De klassieke media horen ze niet, hoe hard ze ook roepen. En als ze dan eindelijk worden gehoord, is het via iemand die vraagt of het woord niet wat te luid is.

Het woord blijft. Zoek maar een betere tafel.