Ik draag de pijn die zij dragen

Ik heb Labour van Paris Paloma veel te laat ontdekt. Want dat lied zegt hardop wat zoveel vrouwen al jarenlang inslikken.

Het werk dat niemand telt

Labour gaat over de onzichtbare, onbetaalde arbeid die van vrouwen wordt verwacht: zorgen, voelen, opvangen, plooien, zwijgen. De emotionele en praktische arbeid die ervoor zorgt dat anderen comfortabel kunnen leven. Die arbeid wordt zelden als arbeid erkend. Ze heet liefde. Ze heet plicht. Ze wordt voorgesteld als iets wat vrouwen van nature doen, alsof zorgen geen inspanning kost en zichzelf wegcijferen geen prijs heeft.

En wie ermee stopt, krijgt een etiket opgeplakt. Egoïstisch. Kil. Hysterisch.

Het nummer klinkt als woede die eindelijk een stem krijgt. Ik herken die woede. Ik hoor ze elke dag.

Het verhaal dat ik niet meer kwijtraak

Er is nog een ander liedje, een zonder melodie, dat ik veel te vaak aanhoor. Het verhaal van een vrouw en haar manipulatieve partner, die haar dag na dag psychisch afbreekt. Een vrouw die steeds meer aan zichzelf begint te twijfelen, haar eigen grenzen niet meer vertrouwt en uiteindelijk soms niet eens meer weet hoe ze uit de situatie moet ontsnappen.

Ik heb dat verhaal duizenden keren gehoord.

Zeg me gerust dat ik mezelf moet beschermen tegen negativiteit. Maar noem dit alsjeblieft geen negativiteit. Dit is luisteren. Jaar na jaar. Naar dezelfde patronen, dezelfde angst, dezelfde tranen. Naar vrouwen die proberen te begrijpen wat hun overkomt en zich afvragen of zij misschien het probleem zijn.

Ik draag de pijn die zij dragen. Ik kijk in hun ogen. Ik hoor wat ze niet aan iedereen durven vertellen.

En ik weiger te doen alsof het patriarchaat verleden tijd is. Alsof we de strijd gestreden hebben. Alsof vrouwenemancipatie een afgerond project is waar we alleen nog tijdens een internationale vrouwendag even bij moeten stilstaan.

In 2026 is de ongelijkheid niet verdwenen. Ze heeft zich aangepast, is subtieler geworden, verschuilt zich achter nieuwe woorden en blijft zich vastzetten in onze samenleving. Ze zit in de verwachtingen die we aan vrouwen opleggen, in de vernedering die we normaliseren, in de controle die we liefde noemen en in de instellingen die te vaak wegkijken wanneer vrouwen om hulp vragen.

Verontwaardiging vlakt af. En precies daarop rekent het systeem.

Ik weet dat verontwaardiging afvlakt. Het leven eist zijn deel. Werk, opleidingen, kinderen, huishouden, administratie, rekeningen die betaald moeten worden. Vrouwen zijn zo druk bezig met alle ballen in de lucht te houden dat er nauwelijks tijd overblijft om stil te staan bij de vraag waarom ze eigenlijk zoveel ballen moeten dragen.

Laat staan dat ze de energie vinden om samen in opstand te komen.

Dat is de wrange kern van Labour: vrouwen houden de boel draaiende, vaak ten koste van zichzelf. En terwijl ze zorgen, organiseren, troosten en herstellen, blijft het systeem dat deze ongelijkheid in stand houdt grotendeels buiten schot.

Hoe handig.

Want een uitgeputte vrouw heeft weinig tijd om te protesteren. Een vrouw die zichzelf voortdurend in vraag stelt, komt moeilijker in verzet. En vrouwen die afzonderlijk proberen te overleven, vormen minder snel een collectieve macht.

Daarom is mijn boosheid geen luxe. Ze is een alarmsignaal. Ze vertelt me dat we ons niet mogen neerleggen bij wat zo vaak als normaal wordt voorgesteld.

‘Niet alle mannen’

Ik voel weerstand telkens wanneer een man reageert met: ‘Niet alle mannen.’

Nee, dat zegt ook niemand. Maar waarom wordt die reflex zo vaak belangrijker gevonden dan het verhaal dat een vrouw probeert te vertellen? Waarom moet een gesprek over vrouwen die worden geïntimideerd, gecontroleerd, vernederd of mishandeld zo snel veranderen in een verdediging van mannen die zich niet aangesproken willen voelen?

Het gaat niet over iedere individuele man. Het gaat over patronen, machtsverhoudingen, gedrag en de manier waarop onze samenleving daarop reageert.

En ja, het zijn er genoeg. Er zijn genoeg vrouwen die de gevolgen dragen. Er zijn genoeg omstanders die zwijgen en genoeg instellingen die vrouwen niet de bescherming bieden waarop ze recht hebben.

Ik voel dezelfde weerstand wanneer een vrouw wordt weggezet als hysterisch omdat ze haar pijn uitspreekt. Hysterisch.Een woord met een lange geschiedenis als middel om vrouwen ongeloofwaardig te maken, hun emoties te diskwalificeren en hun woorden minder ernstig te laten lijken.

Een vrouw vertelt wat haar overkomt en krijgt als antwoord een correctie, een relativering of een etiket. Eerst wordt ze niet gehoord door degene die haar pijn doet. Daarna wordt ze niet gehoord door de omgeving waaraan ze haar verhaal toevertrouwt.

Hoe vaak moet een vrouw haar verhaal vertellen voordat iemand bereid is te luisteren zonder haar eerst te vertellen hoe ze het had moeten brengen?

Ik ben boos. Ik ben verontwaardigd. En ik ben het beu dat de emotie van degene die onrecht benoemt meer aandacht krijgt dan het onrecht zelf.

Ze pikken het niet meer

Gelukkig zie ik ook iets anders. Ik zie een jonge generatie vrouwen die de bullshit van mannelijke dominantie steeds minder vanzelfsprekend vindt. Vrouwen die hun eigen leven willen leiden, hun eigen identiteit vormgeven en hun eigen seksualiteit ontdekken, zonder daarvoor eerst toestemming te vragen.

Ze zoeken, experimenteren, informeren zichzelf en praten met elkaar. Ze stellen normen in vraag die generaties lang als vanzelfsprekend werden doorgegeven. Ze laten zich niet langer zomaar vertellen wat hun lichaam, hun verlangen of hun toekomst mogen zijn.

Seksualiteit hoeft voor hen niet langer uitsluitend iets te zijn wat binnen de verwachtingen van een ander past. Ze mag ook zelfontdekking zijn, plezier, autonomie en keuze.

Dat geeft hoop. Niet omdat alle problemen daarmee verdwijnen, maar omdat iedere generatie die weigert zich kritiekloos neer te leggen bij opgelegde rollen ruimte creëert voor een andere.

Emancipatie is geen cadeau dat we ooit gekregen hebben. Het is een strijd die telkens opnieuw gevoerd moet worden. En rechten die we als vanzelfsprekend beschouwen, zijn niet automatisch rechten die nooit meer ter discussie zullen staan.

Mijn boosheid is niet het probleem

Mijn moeder zegt dat ik me veel te vaak laat meeslepen door de verhalen die ik hoor.

Misschien heeft ze gelijk dat het zwaar is om zoveel pijn met je mee te dragen. Misschien moet ik soms afstand nemen om zelf overeind te blijven.

Maar ik stel haar een andere vraag: is het dan niet precies de bedoeling dat we ons laten raken door onrecht? Wanneer zijn we zo bang geworden voor onze eigen verontwaardiging dat we haar liever temperen dan er iets mee te doen?

Wat voor samenleving zijn we aan het bouwen als het ons ongemakkelijker maakt dat iemand boos wordt over onrecht dan dat het onrecht zelf blijft bestaan?

Ik denk aan IJsland, waar vrouwen op 24 oktober 1975 massaal het werk neerlegden om zichtbaar te maken hoe afhankelijk de samenleving is van hun arbeid. Niet alleen op de werkvloer, maar ook thuis, waar zoveel werk onbetaald en onzichtbaar blijft. Hun actie maakte duidelijk wat er gebeurt wanneer vrouwen collectief weigeren om vanzelfsprekend beschikbaar te zijn.

Wat als we vandaag opnieuw zoiets zouden doen?

Een vrouwenstaking, niet alleen voor gelijke lonen, maar voor daadwerkelijke gelijkwaardigheid. Voor respect. Voor lichamelijke autonomie. Voor integriteit. Voor veiligheid. Voor een samenleving waarin vrouwen niet voortdurend hun grenzen moeten verdedigen, hun pijn moeten bewijzen of hun gedrag moeten aanpassen om de agressie van anderen te vermijden.

Een staking die zichtbaar maakt wat er gebeurt wanneer vrouwen niet langer automatisch zorgen, opvangen, organiseren, vergeven en doorgaan. Een staking die niet vraagt om een vriendelijk verzoek tot verbetering, maar de vraag stelt waarom gelijkwaardigheid na al die jaren nog altijd geen vanzelfsprekendheid is.

Ik weet dat zo'n actie niet eenvoudig is. Niet iedere vrouw kan zomaar het werk neerleggen. Niet iedere vrouw beschikt over dezelfde vrijheid, middelen of veiligheid. Juist daarom moet solidariteit meer betekenen dan een hashtag of een inspirerende quote.

Vrouwelijke solidariteit mag niet alleen in podcasts worden bepleit. Ze moet zichtbaar worden in onze keuzes, in onze organisaties, in onze relaties en in de manier waarop we reageren wanneer een andere vrouw haar verhaal vertelt.

Luisteren zonder haar te veroordelen. Haar geloven zonder haar te dwingen zichzelf eindeloos te bewijzen. Haar steunen wanneer ze grenzen stelt. Niet zwijgen wanneer iemand haar kleineert. En mannen niet alleen vragen om goede bondgenoten te zijn, maar hen ook aanspreken op wat ze zelf doen en wat ze laten gebeuren.

Ik wil niet dat vrouwen moeten wennen aan onrecht. Ik wil niet dat we hun boosheid leren temperen voordat we bereid zijn naar de oorzaak ervan te kijken. Ik wil niet dat de volgende generatie dezelfde verhalen moet vertellen, met andere namen en in een andere tijd.

Ik blijf luisteren. Ik blijf benoemen. En ja, ik blijf boos.

Niet omdat ik me te veel laat meeslepen door de pijn van andere vrouwen, maar omdat we ons met z'n allen veel te lang hebben laten meeslepen in het idee dat die pijn er nu eenmaal bij hoort.

En misschien is dat wel het moment waarop we moeten stoppen met luisteren alleen.

Misschien is het tijd om samen het werk neer te leggen.